Satranç Nedir Nasıl Oynanır. Kuralları ve taşların Görevleri

Satranç Nedir Nasıl Oynanır. Kuralları ve taşların Görevleri
Satranç standart 64 kare üzerinde oynanır. Her oyuncu 16 taşla oyuna başlar. Taşlar;
bir şah, bir vezir, iki kale, iki fil, iki at ve sekiz piyondur. Başlama pozisyonunda
oyuncuların tüm taşları, kendi önlerindeki iki sıraya yerleştirilmiştir. Aşağıdaki tabloya
bakını

Resim 1.11: Satranç oynayan çocuklar Resim 1.12: Satranç oynayan çocuklar
Oyunun hedefi rakibinizi şah-mat etmektir. Bu, oyuncu rakibinin şahınımat etmek
için uğraşmalıve şahın kaçabileceği her noktada rakibin onu yakalamasıanlamına gelir.
Hamleler
Birçok insan her taşın farklışekilde hareket etmesi nedeniyle satranç oyunun zor
olduğunu düşünür. Her taşın gerçekten de kendine has hareketti bulunmaktadır. Buna
rağmen tüm temel hareketleri hızlıbir şekilde öğrenebilirsiniz. Aşağıdaki resimler her taşın
nasıl hareket ettiğini gösteriyor. Yeşil çarpılarla gösterilen pozisyonlar şahın hareket alanını
belirliyor.
Şah: Şah her yönde bir kare ilerleyebilir. Rok aynırenkten şah ve kalenin aynıanda
hareket etmesinin tek istisnasıdır. Rok, şahın bulunduğu kareden kaleye doğru iki kare
ilerlemesi ve ardından kalenin şahın üstünden atlayarak bir kare yanına (komşu kareye)
konmasıyla yapılır. Kısa rok ve uzun rok arasındaki ayırım aşağıdaki resimlerde
gösterilmiştir.

Şu durumlarda rok yapmak mümkün değildir:
Şah ve kale oyun başından bu yana oynamışsa,
Şah denilmişse,
Rok atılacak kale ile şah arasında herhangi başka bir taşvarsa,
Şahın durduğu, rok atarken geçeceği ve rok attığında gideceği kareler rakip taşlar
tarafından tehdit ediliyorsa,
Şah rakip taşya da taşlar tarafından tehdit ediliyorsa, bu taşya da taşlar hareket
edemiyor bile olsalar şah tehdit altındadır.
Şaha saldırıldığında (şah hareket etmediğinde bir sonraki harekette rakip ele geçirecek
ise), bu pozisyona şah denir. Şah durumunda olan oyuncu bu pozisyondan kurtulmak için şu
yollardan birini hemen uygulamalıdır:
Şah çeken rakip taşınıele geçirmelidir.
Şahınırakip taşın saldırmadığıkareye kaçırmalıdır.
Şahıyla rakibin şah çektiği taşın arasına bir taşkoyarak şahıkesmelidir.
Oyuncu eğer şahıkesemezse oyunu kaybeder. Bu duruma şah-mat denir.
Vezir: Vezir bulunduğu karenin dikey, yatay ve çaprazlarında herhangi bir kareye
gidebildiğinden dolayısatranç tahtasının en güçlü taşıdır

Kale: Kale, bulunduğu karenin dikey ve yataylarında herhangi bir kareye gidebilir.
Vezirden sonra en önemli taştır.

Fil: Fil bulunduğu karenin çaprazlarında herhangi bir kareye gidebilir. Dolayısıyla
sadece başlama pozisyonundaki rengi ne ise sadece o yönlerde ilerleyebilir. Her
oyuncunun iki fili vardır. Biri beyaz karede, diğeri de siyah karededir.

At: Atın hareketi L şekline benzer. At yatay, dikey veya çapraz yönde olmamak
şartıyla bulunduğu kareye en yakın karelerden birine gidebilir. Hareket yolunda
duran taşların üstünden atlayabilir.

Resim 1.21: Satrançta at ve hareket alanları
Piyon: Piyonlar, satranç tahtasının en zayıf taşlarıdır. Fakat birçok özelliğe sahiptir. Bu
nedenle oyunun sonucunu belirlemede önemli paya sahiptir.
Piyon bulunduğu dikeyde sadece önündeki boşkareye doğru ilerleyebilir. Asla geriye
doğru hareket etmez. İlk hareketinde, bulunduğu dikeyde önündeki iki karenin boşolması
şartıyla iki kare ilerleyebilir. Yan iki dikeyde bulunan (ön çaprazda) rakip taşıyiyerek de bu
kareye gidebilir.

Resim 1.22: Piyonun ilerleyişi Resim 1.23: Piyonun çapraz rakip tasıalması
Bir piyon bulunduğu ilk konumdan ilerleyerek son sıraya (rakibin ilk yatayı)
vardığında derhal aynırenkte bir vezir, bir kale, bir fil veya bir at ile değiştirilir. Bu piyon
hareketine “terfi” denir. Yerine konan taşkurallara uygun olarak derhal devreye girer.

Örneğin, terfi ile alınan bir vezir aynıhamlede şah veya şah-mat çekebilir.

Resim 1.24: Piyonun terfi ilerleyişi Resim 1.25: Piyonun terfi etmesi
Bir piyon ilk hamlesinde iki kare ilerleyip rakip piyonla yan yana gelirse, rakip piyon
bu piyonu sanki bir kare ilerlemişgibi kabul ederek yiyebilir. Bu harekete geçerken alma
denir. Bu hak sadece ilk çıkışta (iki kare ilerleme) yapılır. Geçerken alma hakkıbir sonraki
hamlelerde kaybolur. Aşağıdaki resimde bir örnek görebilirsiniz (siyahın hareketinden
önceki pozisyon, hareketinden sonraki pozisyon ve geçerken alma pozisyonu sonrasındaki
durum).

Resim 1.26: Siyahın hareket öncesi durumu Resim 1.27: Beyazın siyahıalması
Rakip taşların ele geçirilmesi: Oyuncunun sırasıgeldiğinde, taşlarından birini
(veya daha fazlasını) rakibin taşının bulunduğu kareye hareket ettirebiliyorsa, bu taşıele
geçirebilir. Ele geçirmek, rakip taşınısatranç tahtasıdışına almasıdemektir ve o kareye
kendi taşınıkoymasıdemektir. Ele geçirilen taş, tahtanın aşağısında (veya yukarısında,
tahtanın duruşşekline göre değişir) oyuncularıoyun hakkında bilgilendirmek için görünür.
Oyuncu kendi taşıyla rakibin taşıarasında başka bir taşvarken rakip taşınıele
geçiremez. Tüm diğer taşların üstünden atlayabilen at, bu durumun istisnasıdır. Tüm
oyuncular şah dışında tüm taşlarıele geçirebilir.

Oyun nasıl biter: Şu durumlardan herhangi biri gerçekleştiğinde oyun sona erer.
Oyuncu rakibin şahına saldırır (rakibine şah çekerse) ve rakip oyuncu şahıbir sonraki
hamlesinde kesemez durumdaysa, bu duruma şah-mat denir, şah çekilen oyuncu oyunu
kaybeder.
Sırada olan oyuncu kurallara uygun bir hamle yapamıyor ve şahıda tehdit altında
bulunmuyor ise oyun berabere biter ve bu duruma pat denir.
Rakibi oyunu terk eden oyuncu oyunu kazanır.
İki taraf oyun sırasında aralarında anlaşırlarsa oyun berabere biter.
Diğer önemli kurallar
Oyuncu sadece rakibin taşlarınıele geçirebilir. Asla kendi taşlarınıele geçiremez.
Oyuncu kendi şahınışah çekilecek pozisyona sokamaz.

Posted in Genel.